Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘revolutie’

De Provinciale Groninger courant van 8 augustus 1814, voorloper van het Nieuwsblad van het Noorden, opent met een lange lijst Nederlandse (Groningse?) officieren die met Napoleon naar Rusland waren meegetrokken.

Ze maakten deel uit van het Grande Armée, waarin alle naties binnen het Franse Rijk waren vertegenwoordigd. De veldtocht begon in juni 1812 en eindigde na de bloedigste veldslagen ooit, als een dodenmars.

In onderstaande lijst (erop klikken om de tekst te kunnen lezen) kom je plaatsen tegen waar het buiten, ’s winters, slecht toeven is: Mglin (Oekraine), Krasnoë (Krasnoje, Oekraine), Caluga (Kaloega), Smolensk (aan de Dnjepr; zie Oorlog en Vrede), Wilna (Vilnius, Litouwen), Schamiski (Polen).

Blijkens dodenlijsten elders in de krant bevonden Nederlandse officieren zich ook in: Polotsk (Wit-Rusland), Dolask, Sebisch, Witeps (Vitebsk, Wit-Rusland), Bobberen, Mosaick, Maan. (De meeste plaatsen uit dit rijtje ken ik niet.)

Advertenties

Read Full Post »

Goudasche courantHet leuke van werken aan de ENT is, dat je onbekende kranten en tijdschriften in handen krijgt. Nu eens niet om een bepaalde gebeurtenis of personage te checken, maar nu om het hele blad onder de loep te nemen.

Momenteel ben ik bezig met de Goudasche courant, die vanaf 26 oktober 1791 drie keer per week verscheen. In het SAMH vond ik naast de volledige jaargangen tot 1800 ook losse exemplaren tot ver in 1805.

De courantiers zijn twee radicale patriotten uit Friesland: Matthijs Koon en Hanso Lemstra van Buma, De STCN noemt drie verschillende H.L. Buma’s. De mathematicus en almanakberekenaar uit 1775 is vermoedelijk de vader van de courantier. De twee andere zijn, aldus de STCN, de boekverkoper in Sneek (in 1789-1790), en de boekverkoper in Gouda (1793-1798 en 1800).

Een magere oogst voor iemand met zo’n lange staat van dienst. De jaartallen kloppen niet echt, zo bleek in het archief.

In 1787 geeft Buma (Sneek) uit een Lyst der gevangenen, om de zaak des Vaderlands, op het gedemolieerde blok- en gevangenhuis te Leeuwarden (wel in de Tresoar, niet in de STCN). Dat had hij niet moeten doen. Hij werd op het matje geroepen en kreeg een fikse boete. De orangistische overheid was niet gediend van dit soort subversieve werkjes.

Maar Buma kon het niet laten. In januari 1789 werd hij opnieuw veroordeeld. Deze keer wegens zijn politiek ongewenste uitlatingen in zijn tijdschriftje de Nieuwe Mercurius of Friesche boode: hij publiceerde hierin de vertaalde redevoeringen van Franse revolutionairen. Daarna begon hij met een groter project. In Gouda, waar hij samen met Matthijs Koon op 11 oktober 1791 octrooi kreeg voor de Goudasche courant.

Read Full Post »

Kasteel te Woerden. Steendruk door J. Poppel (1845)

Kasteel te Woerden. Steendruk door J. Poppel (1845)

Gisteren een stuk uit het lijvige dagboek van Willem van der Hoeve gelezen. Hij was baljuw van het Land van Woerden, woonde in het kasteel te Woerden en was de stadhouder zeer toegedaan. Zo niet Dominicus Costerus, de meest invloedrijke regent van Woerden. Ze zaten elkaar dan ook voortdurend in de weg, vooral in de jaren tachtig.

De twee mannen hadden een welgemeende persoonlijke afkeer van elkaar. Toen Costerus na zijn vlucht naar Antwerpen, Brussel en Frankrijk in 1793 weer zijn heil zocht in Woerden, hield Van der Hoeve hem nauwlettend in de gaten. De baljuw had het niet op de patriot. Hieronder het signalement dat de baljuw van zijn ‘vriend’ in zijn dagboek noteerde:

wordt 5 September 1794 66 jaar, is circa 5 voet 6 à 7 duim lang, dik van postuur, ros van haar, draagt een witte pruik, zijn gezigt lijkent na Judas, altoos even vals, pleeg in zijn vroegen tijd te zeggen als ik vrolijk ben, ben ik ’t gevaarlijkst, gaat wel gebrekkig na de Podegra, spreekt goed Hollands, Latijn en Frans, heeft een goed oordeel, houd veel correspondentie met ingezetenen van zijn comsoortes en met buitenlanders, kan niet ligt agterhaald worden, is vrij olijk in zijn correspondentie, alsoo zijn brieven besteld worden aan particulieren haar adres of door zodanige schippers die hij in vroeger tijd aangesteld heeft, zijn kleeding is gemeenlijk uyt een loodagtige couleur.

Het dagboek bevindt zich in het RHC Rijnstreek en Lopikerwaard.

Read Full Post »

In 1792 kende Frankrijk met het ‘comité des Tuileries’ zijn eigen geheime dienst. Spionnen hielden nauwlettend in de gaten of er geen drukwerk werd verspreid waarin het nieuwe regime de maat werd genomen.

Le comité secret lisait de préférence les placards collés sur les murs. L’Ami des citoyens, par Tallien, imprimé sur papier jaune, et la Sentinelle, par Louvet, imprimé sur papier bleu, étaient sur-tout l’objet de son attention.

Dit schrijft Antoine Etienne Nicolas Fantin-Désoduards in zijn Histoire philosophique de la révolution de France (Parijs 1801, 4e dr.).

L'Ami des Citoyens, ex. BNF. Helaas geen kleur te zien.

L'Ami des Citoyens, ex. BNF. Helaas geen kleur te zien.

Het gele tijdschrift is de L’Ami des citoyens (1791-1795) van Jean-Lambert Tallien. Het door de jacobijnen gefinancierde weekblad werd kennelijk ook als muurkrant onder de ogen van het publiek gebracht. Het behoort tot de grote groep ‘vrienden-van’-tijdschriften, die ook in Nederland op grote schaal het licht zagen.

In het citaat is ook sprake van een blauw tijdschrift dat twee keer in de week verscheen: La Sentinelle van de jacobijn Jean-Baptiste Louvet de Couvrai.

Read Full Post »