Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘patriotten’

Babbelaar

De Hollandsche babbelaar is een  radicaal-patriots tijdschriftje uit 1795. De Herkauwer heeft al eens eerder over het fenomeen ‘babbelaars’ geschreven: in de jaren ’90 verscheen een hele familie van dit soort volksblaadjes.

Deze Hollandsche babbelaar is satirisch maar met een ernstig doel: propaganda tegen Oranje. Nummer 6 begint als volgt:

Ik kan myn op de waereld van Lammert Lommertse niet begrypen, zeide gisteren myn scheele BARBERA, wat de menschen ‘er toch aan hebben, om op de lieve Prins zoo gebeten te zyn, of waarom zy zoo verblyd zyn, dat dien hals de diggeniggene frank geslagen heeft, of zoude het ons iets uitwinnen, ommers weinig of niet zeide zy, want lieven help, den armen wurm trok ommers niets dat de moeite waardig is, Maar laaten wy het eens nazien […]

Volgt een gedetailleerd overzicht van salarissen en bonussen die in de zakken van de stadhouder verdwijnen. Over graaicultuur gesproken…

Advertenties

Read Full Post »

Schermafbeelding 2009-11-02 om 20.03.19

Zuid-Hollandsche courant 11-8-1784

De advertentie voor het tijdschrift De jonge Savojaard, met zyne nieuwe toverlantaarn valt op door de sterretjes, de grotere regelafstand en de schreeuwerige kapitalen. Het lijkt wat de layout betreft wel wat op de Telegraaf van tegenwoordig.

De jonge Savojaard is een satirisch blad waarin heel wat orangisten van naam op de korrel worden genomen. Je ziet de naam van Kaat Mossel en daaronder, met een beetje goede wil, de boekverkoper Charles Richard Hake. Ook uit Rotterdam.

Hieronder een beroerde foto (camera verkeerd ingesteld) van het titelblok van de door orangisten zo gehate Zuid-Hollandsche courant. Het archief in Woerden had onverwacht een mooie collectie. Maar, opgeteld met de nrs. uit de KB, blijft het geheel helaas fragmentarisch.

Schermafbeelding 2009-11-02 om 20.33.50

Read Full Post »

RouwcourantNr. 1 en nr. 2 van de Rouwcourant, die na het verbod van de Diemer- of Watergraafs-meersche courant verscheen, verschillen van elkaar. De titel is afwijkend, het titelvignet is anders en ook het impressum maakt verschil. Verder bevat het titelblok van nr. 2 (en nr. 3 en nr. 4) een tweeregelig rijmpje.

De inhoud is ook anders. Werden in nr. 1 vooral de orangisten te kijk gezet, in nr. 2, 3 en 4 zijn de pijlen gericht op de drukker, de distributeur en de redacteur. Zie hier een tekstje over de laatste: Theo van Brussel, gewezen predikant. Hij was in Zuid-Polsbroek in moeilijkheden geraakt omdat hij het met de vrouw van de koster deed.

AMSTERDAM den 5de Augustus, Daar is Verlooren de Kuisheid van een Predikant, en Kosters Wyf, tusschen het Bed en Beddenlakens, zo worden verzogt alle de Geenen die het zelve gevonden hebben te regt te brengen, by den Uitgeever dezer Courant, zal daar voor tot een Beloning genieten 6 Riem Diemermeersche Couranten.

Zegt het Voort.

Read Full Post »

Rouwcourant nr 1Toen de Diemer- of Watergraafs-meersche courant in 1783 verboden werd, had de eigenaar-drukker Harmanus Koning een oplossing: hij begon met de Diemer- of Watergraafs-meersche courier. Die krant was immers niet verboden.

De euforie duurde niet lang want een dag later verboden de schepenen van de Watergraafsmeer Harmanus Koning om kranten te drukken en uit te geven, onder welke naam dan ook.

Klaas Hoefnagel schreef een fraaie rouwcourant naar aanleiding van het verbod. Hierin staan korte berichten over de vreugdevolle reacties van orangisten. Ze zongen zelfs een Te Deum voor het huis van de uitgever!

Satire op en top.

Read Full Post »

Woerden was in de jaren ’80 een bolwerk van rabiate patriotten, die natuurlijk erg trots waren op hun Zuid-Hollandsche courant. Die publiceerde uitgelekte vertrouwelijke stukken nog voordat de betrokken overheden zich erover hadden kunnen buigen.

De uitgever was Leendert Paling. In februari 1783 was hij er niet best aan toe en liet hij zijn testament opmaken. Een maand later lag hij tussen zes planken.

Dit alles liet onverlet dat zijn politieke tegenstanders hem al eerder het graf in wensten. Lees het volgende gedicht uit de Zweep van de pikeur, zittende achter de paarde-knegt met zyn roskam die met eene afgunstige onderneming was voorgesteld. Waar achter is gevoegd eene brief aan Ten Noever en Leendert Paling, schryver en uitgever der Zuid-Hollandsche-Courant, Middelburg [1783], p. 15-16

Gy Paling! uit den modderpoel,
Van ’t vuig gemeen, te voor gekomen:
Hoe! gy! durft alles, zonder schroomen,
Te schryven. Foei welk doem, gevoel.

Schoon dat een glibberig vel, bedekt,*
’t Venijnig vleesch, van uwen kaken;
Meend gy! dat gy! dus vry, zult raaken,
Wyl g’anderen schuldeloos bevlekt.

Neen Monster! dat uit Woerden komt,
Dat uw uw en uw, Correspondenten!
Die leugentaal, om loon uw venten,
Jupyn zyn Blixem, straks verstomt!

Dan zien w’eerlang, de blanke deugd,
Op vuige laster, Zegenpraalen;
Dan zien wy hem, een roem behaalen,
Die zig in uwe vloek verheugt.

Wy hoopen dat gy uw voortaan wyzer! voorzigtiger! en beter zult gedragen! op dat men uwe uitvaart niet eerlangs in dezer voegen toejuicht!

Gy Paling! uit een Slang geslacht,
Dat by de Menschen, en by Dieren;
Op ’t schandelykste, wordt veracht,
Hoe zal men uwe geest zien zwieren.

Als Charon uw! door stixen vloed,
Na uwe Vaderstad zal voeren;
‘k Meen Plutoos ryk, ô arme bloed!
‘k Zie dunkt my Cerberus, op uw loeren.

* een Paling is glad van vel, en ontglipt veeltydts de handen.

Read Full Post »

Kasteel te Woerden. Steendruk door J. Poppel (1845)

Kasteel te Woerden. Steendruk door J. Poppel (1845)

Gisteren een stuk uit het lijvige dagboek van Willem van der Hoeve gelezen. Hij was baljuw van het Land van Woerden, woonde in het kasteel te Woerden en was de stadhouder zeer toegedaan. Zo niet Dominicus Costerus, de meest invloedrijke regent van Woerden. Ze zaten elkaar dan ook voortdurend in de weg, vooral in de jaren tachtig.

De twee mannen hadden een welgemeende persoonlijke afkeer van elkaar. Toen Costerus na zijn vlucht naar Antwerpen, Brussel en Frankrijk in 1793 weer zijn heil zocht in Woerden, hield Van der Hoeve hem nauwlettend in de gaten. De baljuw had het niet op de patriot. Hieronder het signalement dat de baljuw van zijn ‘vriend’ in zijn dagboek noteerde:

wordt 5 September 1794 66 jaar, is circa 5 voet 6 à 7 duim lang, dik van postuur, ros van haar, draagt een witte pruik, zijn gezigt lijkent na Judas, altoos even vals, pleeg in zijn vroegen tijd te zeggen als ik vrolijk ben, ben ik ’t gevaarlijkst, gaat wel gebrekkig na de Podegra, spreekt goed Hollands, Latijn en Frans, heeft een goed oordeel, houd veel correspondentie met ingezetenen van zijn comsoortes en met buitenlanders, kan niet ligt agterhaald worden, is vrij olijk in zijn correspondentie, alsoo zijn brieven besteld worden aan particulieren haar adres of door zodanige schippers die hij in vroeger tijd aangesteld heeft, zijn kleeding is gemeenlijk uyt een loodagtige couleur.

Het dagboek bevindt zich in het RHC Rijnstreek en Lopikerwaard.

Read Full Post »

De Dorstige Kuil

dorstige_kuilOp zoek naar De Dorstige Kuil, de herberg die in 1788 een gedenkwaardige rol speelde in de Nederlandse geschiedenis, stuitte ik op een een reisdagboek van Captein R.J. Gordon door het ‘Zuidelyke Gedeelte van Africa’, begonnen op 27 juni 1779 vanuit Kaap de Goede Hoop. Het kost wat moeite om de tekst te lezen omdat de spelling en het taalgebruik afwijken van wat er in de Republiek zelf gangbaar was.

Op 25 september 1779 (exact 230 jaar geleden dus) schreef Gordon over het weer en over het landschap waarin hij zich bevond. Verder:

vonden hier een klein bosjemans craaltje van 16 so mans vrouwen als kinderen die schoon in den nagt enigen ten eersten by ons kwamen Sy hadden 20 stuks vee, waar onder een melkkoei die zy van de kleine namacquas genomen hadden levende met deselven in vyandschap.

Intussen ben ik nog niet echt veel wijzer geworden over De Dorstige Kuil (Heemstede). De soms waanwijze wikipedia meldt dat de herberg in 1795 is afgebroken en vervangen door een wit gepleisterd herenhuis. Het groeide uit tot de buitenplaats Kennemeroord, maar werd in 1928 afgebroken. Maar het schoolbestuur van Iris meldt dat het gevestigd is in de voormalige herberg. Bijgaand de foto van huidige directiekantoor.

Read Full Post »

Older Posts »